Enflasyon Muhasebesi Nedir, Kimler Uygular?
Enflasyon muhasebesi; finansal tabloların, paranın satın alma gücündeki değişim dikkate alınarak düzeltilmesi işlemidir. Amaç; yüksek enflasyon dönemlerinde işletmenin gerçek kârlılığını ve öz kaynağını daha doğru gösterebilmektir.
Enflasyon Düzeltmesinin Amacı
- Enflasyon nedeniyle şişen nominal kârı gerçekçi seviyeye çekmek,
- Öz kaynakların gerçekte ne kadar güçlenip zayıfladığını göstermek,
- Vergilendirilecek ticari kâr ile reel kâr arasındaki farkı ortaya koymak,
- Farklı dönemlerin finansal tablolarını karşılaştırılabilir hale getirmek.
Enflasyon düzeltmesi, işletmenin vergi yükünü azaltmak için bir "yöntem seçimi" değil,
finansal tablonun gerçeğe uygun sunumu için zorunlu bir teknik uygulamadır.
Temel Mantık: Paranın Satın Alma Gücüne Göre Düzeltme
Geçmiş yıllarda edinilen para, stok, makine, bina gibi kalemler; bugünkü alım gücüyle aynı değildir. Enflasyon muhasebesinde; bu kalemler, belirlenen endeksler kullanılarak raporlama tarihindeki satın alma gücüne taşınır.
Basitleştirilmiş Örnek
- 2021 yılında 100.000 TL'ye alınan bir makine,
- 2025 yılı sonu itibarıyla endekse göre 350.000 TL değere ulaşmış olabilir.
Düzeltme sonrası bilançoda makine 350.000 TL görünür; aradaki 250.000 TL fark ise öz kaynak kalemleriyle ilişkilendirilir.
Hangi Kalemler Düzeltmeye Tabi?
| Kalem | Durum | Not |
|---|---|---|
| Parasını korumayan varlıklar | Düzeltmeye tabi | Stok, ticari alacak, duran varlıklar vb. |
| Parasal kalemler | Düzeltmeye tabi değil | Kasa, banka, ticari borçlar vb. |
| Öz kaynak kalemleri | Düzeltmeye tabi | Geçmiş yıl kârları, sermaye vb. |
İşletmelere Pratik Öneriler
- Varlık ve borçlar için sağlıklı ve detaylı mizan yapısını koruyun.
- Yıllar bazında alış tarihleri ve tutarları mümkün olduğunca doğru olsun.
- Stok sayımları ve sabit kıymet listeleri güncel tutulmalıdır.
- Enflasyon düzeltmesini mutlaka uzman bir mali müşavir ile yürütün.
Enflasyon muhasebesi, yalnızca bir "excel hesaplaması" değil; bilanço, gelir tablosu ve vergi matrahı
üzerinde doğrudan etkisi olan kapsamlı bir süreçtir.