Amortisman ve Enflasyon Muhasebesi İlişkisi
Sabit kıymetler (makine, araç, bina vb.), işletmeye birden fazla dönemde fayda sağlayan varlıklardır. Bu varlıkların maliyeti, faydalı ömürleri boyunca amortisman yoluyla giderleştirilir. Enflasyon muhasebesi uygulandığında ise bu kıymetlerin parasal olmayan nitelikleri dikkate alınarak düzeltme yapılır.
Amortisman Nedir?
Amortisman; bir sabit kıymetin ilk edinme maliyetinin, ekonomik ömrü boyunca sistemli bir şekilde giderleştirilmesi sürecidir. Amaç; varlığın kullanım süresi ile giderin uyumlu dağılımını sağlamaktır.
Faydalı Ömür Yaklaşımı
- Her sabit kıymet için mevzuatta belirlenen faydalı ömür dikkate alınır.
- Örneğin; binek araç, bilgisayar, makine, bina için farklı yıl ve oranlar söz konusudur.
- Amortisman, mali tabloların gerçeğe uygun sunumuna katkı sağlar.
Amortisman Yöntemlerine Kısa Bakış
| Yöntem | Özellik | Kısa Açıklama |
|---|---|---|
| Normal (Eşit Tutar) | Her yıl eşit tutar gider | Maliyet / faydalı ömür formülü ile hesaplanır. |
| Azalan Bakiyeler | İlk yıllarda daha yüksek gider | Vergi mevzuatında izin verilen oranlarla uygulanır. |
| Üretim Miktarı | Kullanıma göre gider | Üretim veya kullanım kapasitesine bağlı amortisman. |
Enflasyon Muhasebesi ile Bağlantı
Enflasyon düzeltmesinde; sabit kıymetlerin tarihi maliyetleri, raporlama dönemindeki satın alma gücüne taşınır. Bu durumda, hem bilançodaki sabit kıymet tutarları hem de birikmiş amortismanlar enflasyona göre düzeltilir.
- Sabit kıymetler parasal olmayan kalemdir ve düzeltmeye tabidir.
- Düzeltme sonrası ortaya çıkan farklar öz kaynak kalemleriyle ilişkilendirilebilir.
- Enflasyon düzeltmesi; vergi matrahı, geçmiş yıl kârı ve dağıtılabilir kâr üzerinde etki yaratabilir.